Actueel

11.10.2017

Weblog: Nudging op de werkvloer?

Auteur van 'Nudge' wint de Nobelprijs Economie voor het sturen van 'goed' en 'gezond' gedrag.

Door: Michiel Voost

Gedragseconoom Richard Thaler (72) heeft de Nobelprijs voor Economie gewonnen voor zijn onderzoek naar het sturen van keuzegedrag. De Amerikaanse professor bestudeert vooral de invloed van beperkte rationaliteit, sociale voorkeuren en beperkte zelfcontrole van mensen.

'Nudge'
Wereldwijd is Thaler vooral bekend van zijn boek 'Nudge', wat vrij vertaald 'een zetje in de goede richting' betekent. In het boek wordt toegelicht hoe mensen via psychologie verleid kunnen worden om onbewust betere keuzes te maken. Typisch aan een nudge is dat de keuzevrijheid aanwezig blijft, en dat de 'slechte' keuze niet wordt bestraft. Mensen maken beslissingen doorgaans niet alleen rationeel, maar ook op basis van omgevingsprikkels. Nudging richt zich specifiek op die omgeving. Thaler noemt dit 'het ontwerpen van een optimale keuze-architectuur'.

Praktijk
Algemene voorbeelden hiervan zijn uiteenlopend. De nudging theorie verklaart bijvoorbeeld het succes van Holle Bolle Gijs, die in de Efteling kinderen (en hun ouders!) verleidt hun afval weg te gooien. Ook het aanbrengen van een nep-vlieg in het herentoiletten op luchthavens bleek de schoonmakers zo veel werk te besparen dat dit inmiddels internationaal is doorgevoerd.

Gezond werken
Om mensen te stimuleren tot gezond gedrag, wordt vaak ingespeeld op de fysieke omgeving. Een eenvoudig en doeltreffend voorbeeld is het prominent aanbieden van fruit en gekoeld drinkwater op de werkplek. Een ander voorbeeld is het op ooghoogte aanbieden van gezonde voeding in de kantine. Of door de werkomgeving slim in te richten: een overdekte fietsenstalling dichterbij dan de parkeerplaats, zit-sta bureaus in vergaderruimtes standaard 'hoog' instellen, een paraplu-bak bij de uitgang plaatsen om lunchwandeling te stimuleren en dergelijke.

Valkuilen
Hoewel bovenstaande voorbeelden vrij simpel zijn, wordt de plank wel eens goed misgeslagen. Wie herinnert zich bijvoorbeeld de RSI-computervergrendeling nog? Vreselijk. Een ander goedbedoeld voorbeeld is het van de ene op de andere dag volledig afschaffen van ongezonde voeding uit de bedrijfskantine. Daar maak je geen vrienden mee. Voorwaarde voor een goede nudge, is namelijk dat zowel de 'goede' als de 'foute' optie beschikbaar blijft. Betutteling wordt zelden gewaardeerd, en werkt soms zelfs averechts.

Goed en fout
Wanneer omstreden is wat de 'goede' en wat de 'foute' optie is, kun je rekenen op veel weerstand. Denk aan de landelijke discussie over donorregistratie: het "nee, tenzij..." vervangen door "ja, tenzij..." is technisch een goede nudge (de keuzes worden niet beperkt, en je wordt niet gestraft als je voor de 'niet-juiste' optie kiest) maar ethisch niet: er is maatschappelijk namelijk geen overeenstemming dat "ja, tenzij" de moreel juiste optie is.

Opt-out
Het "ja, tenzij" principe wordt 'opt-out systeem' genoemd. Dat betekent dat je als medewerker als 'standaard' iets krijgt, meedoet, of iets van je wordt verwacht, maar dat je wel vrij blijft om je af te melden. Dit zou je kunnen gebruiken voor het inzetten van vitaliteitsbudget, het voeren van ontwikkelingsgesprekken en dergelijke. Andersom kan ook: "nee, tenzij...". Bijvoorbeeld door de standaard-instellingen van de zakelijke telefoon zo te configureren dat buiten werktijd geen e-mail binnenkomt.

Holland Fit
Wij nudgen elke dag. De acties die wij inzetten voor onze gebruikers zijn er altijd op gericht mensen te activeren, te stimuleren en vooral het heft in eigen hand te nemen. Onze slogan is niet voor niets al 10 jaar 'Vitaliteit binnen handbereik'.  

Meer weten over positieve gezondheidsbevordering? Maak een afspraak met Michiel via m.voost@hollandfit.nl.

Contact informatie
Actueel | :
22.10.2017

Tip van de dag

Wist je dat… 8% van de productiviteit bij de overheid samenhangt met de betrokkenheid van de medewerkers?
18.10.2017

Weblog: een weekje Frans Timmermans?

Afgelopen week draaide ik een Helweek. Dat is leuker dan het klinkt.

12.10.2017

Regeerakkoord 2017 en duurzame inzetbaarheid

OVAL, brancheorganisatie voor Duurzame Inzetbaarheid, heeft de relevante maatregelen van het Regeerakkoord 2017 samengevat.